हितोपदेश.
30.
थ्‍व याकेया काय्‌ आगूरया उपदेश खः। परमेश्वर जिलिसे मदी, परमेश्वर जिलिसे मदी। जिं छुं याये मफु। 
जि मनू धाये हे मल्‍वःम्‍ह मनू खः, जिके मनूतय्‌गु थज्‍याःगु बुद्धि मदु। 
जिं बुद्धिया खँ गुबलें मब्‍वना। परमेश्वरया बारे जिं छुं मस्‍यू। 
स्‍वर्गय्‌ वनाः सु लिहां वःगु दु? सुनां फय्‌यात थःगु ल्‍हातिइ प्‍वःचिनातःगु दु? सुनां समुद्रयात कापतय्‌ च्‍यूगु दु? अले सुनां पृथ्‍वीया लागा कियाब्‍यूगु दु? थ्‍व फुक्‍क सुनां याःगु? छिपिं सुनानं स्‍यूसा व सु खः, वया काय्‌ सु खः जितः धा। 
परमेश्वरया फुक्‍क वचन सत्‍य खः। वय्‌कःयागु शरण काःवइपिनिगु निंतिं वय्‌कः ढाल खः। 
वय्‌कःया वचनय्‌ छुं हे तने मते। मखुसा वय्‌कलं छन्‍त ब्‍वःबी, अले छन्‍त फताहा धकाः क्‍वःछिनादी। 
हे परमेश्वर! सी न्‍ह्यः छिके निता खँ फ्‍वने। 
फताहा खं जितः तापाक तयादिसँ। अले, जितः चीमि नं मखु, तःमि नं मखु, नयेत गाक्‍क जक बियादिसँ। 
यक्‍व दत कि जिं छितः हे ल्‍वःमंकाः धाये फु -- “परमप्रभु धयाम्‍ह सु खः?” अले यक्‍व चीमि जुल कि नं खुयाः नयाः जिं परमेश्वरया पवित्रगु नांयात क्‍वह्यंके फु। 
मालिकया न्‍ह्यःने वया च्‍यःयात मभिंकाः खँ ल्‍हाये मते। मखुसा वं छन्‍त सराः बी, अले छं दुःख फयेमाली। 
छथ्‍वः मनूत थज्‍याःपिं नं दु, सुनां थः बौयात सराः बियाजुइ, अले थः मांयात गुबलें तःधंकी मखु। 
छथ्‍वः मनूत अशुद्ध जूसां थःपिन्‍त तसकं शुद्ध ताय्‌काजुइपिं दु। 
छथ्‍वः मनूत थज्‍याःपिं दु -- इमिगु मिखा घमण्‍डं जाया च्‍वनी, इमिसं थःपिन्‍त तसकं भिंपिं ताय्‌का जुइ। 
छथ्‍वः मनूत चीमिपिं व हाःनाः मदुपिनिपाखें लबः कयाजुइपिं दु। 
सुल्‍प्‍याया निम्‍ह म्‍ह्याय्‌ दु। निम्‍हय्‌सिनं, “ब्‍यु, ब्‍यु” जक धाइ। स्‍वता खँ गुबलें नं लुधनि मखु। थुपिं प्‍यतां गुबलें “गात” धाइ मखु -- 
चिहान, थारिगु मचाछेँ, गंगु मरुभूमिइ व च्‍यानाच्‍वंगु मि। 
सुनां थः बौयात हेला याइ, अले मांयागु खँयात हेपय्‌ याइ, वयागु मिखा क्‍वखं क्‍वानाबी, अले गिद्धं वयात नइ। 
स्‍वता खँय्‌ जि अजूचाः, मखु, जिं ला प्‍यता खँ हे मथू। 
इमा आकाशय्‌ ब्‍वइगु, ल्‍वहँतय्‌ सर्प जुइगु, समुद्रय्‌ जहाजं लँ लुइकीगु अले मिजं व मिसाया दथुइ यःत्‍यः जुइगु। 
छम्‍ह व्‍यभिचारी मिसाया पहः नं अथे हे खः वं नयाः म्‍हुतु हुइ, अले धाइ -- “जिं छुं मज्‍यूगु यानागु मदु।” 
स्‍वता खं यानाः पृथ्‍वी खाइ, मखु, प्‍यता खँयात पृथ्‍वीं सह याये हे फइ मखु। 
दास जुजु जूगु, मूर्ख मनुखं प्‍वाः जायेक नये खंगु, 
सुनानं माया मयाःम्‍ह मिसाया ब्‍याहा जूगु, अले थः मालिक्‍नीया थासय्‌ च्‍वंवःम्‍ह दासी। 
पृथ्‍वीइ प्‍यताजि प्राणी तसकं चिधिकःपिं जूसां बुद्धिं जाः। 
इमूचा -- थुपिं बम्‍लाःसां चिकुलाया निंतिं बर्खां हे थःपिनिगु नसा मुंकी। 
नवःचा तसकं बम्‍लाःसां थुमिसं थःपिनिगु छेँ ल्‍वहँतय्‌ दय्‌की। 
क्‍वःबुइँचातय्‌ जुजु दइ मखु, अय्‌सां इपिं झ्‍वःलिं मुनाः जुइ। 
मायबिलिचायात ल्‍हातिं ज्‍वनेफुसां इपिं जुजुया दरबारय्‌ तकं दइ। 
स्‍वताजि प्राणीया न्‍यासिवनिगु पहः यइपुसे च्‍वं, प्‍यताजि प्राणी यइपुसे च्‍वंक न्‍यासिवनि -- 
सिंह, पशुतय्‌ जुजु, अले सुं खनाः मग्‍याइम्‍ह। 
फुर्ति दुम्‍ह ग्‍वंगः, दुगुचा व सिपाइँत जवंखवं तयाः जुइम्‍ह जुजु। 
छ घमण्ड यानाः मूर्ख जुयाजुइम्‍ह, मभिंगु ग्‍वसाः ग्‍वयाजुइम्‍ह जूसा आः हे त्‍वःताछ्‍व, अले बिचाः या। 
दुरु थात कि घ्‍यः दइ, न्‍हासय्‌ दाल कि हि पिहां वइ अथे हे तं पिकाल कि ल्‍वापु जुइ।