हितोपदेश.
24.
दुष्‍ट मनूतलिसे नुगः मुइके मते, इपिंलिसे जुइगु मतिइ हे तये मते। 
छाय्‌धाःसा इमिगु नुगलय्‌ ल्‍वायेगु व स्‍यायेगु खँ जक दइ, अले दुःख बीगु जक खँ ल्‍हानाजुइ। 
बुद्धिया जगय्‌ छेँ नीस्‍वनी, अले दुग्‍यंगु बिचालं थ्‍वयात बल्‍लाकी। 
गुगु छेँय्‌ ज्ञान दइ, उकिया क्‍वथात मूवंगु व बाबांलाःगु सामानं छाय्‌पी। 
बुद्धिमानम्‍ह मनू बल्‍लाःम्‍ह मनू स्‍वयाः शक्तिशाली जुइ। बल स्‍वयाः बुद्धि तःधं। 
उकिं, ल्‍वाःवने न्‍ह्यः बांलाक बिचाः यायेमाः तःम्‍हय्‌सिगु सल्‍लाह न्‍यनाः ल्‍वाःवंसा जक त्‍याकेफइ। 
मूर्खतय्‌गु निंतिं बुद्धि धयागु तःजाःगु पहाड थें जुइ। ततःधंगु खँय्‌ सहलह जुइबलय्‌ इमिसं छुं हे खँ तयेफइ मखु। 
न्‍ह्याबलें मभिंगु जक ग्‍वसाः ग्‍वयाजुइपिं दुःख बीपिं धकाः नां जाइ। 
मूर्खतय्‌गु ग्‍वसाः पापं जाइ। कर्पिन्‍त हेबाय्‌चबाय्‌ जक याइपिं मनूतय्‌त सकसिनं मयय्‌की। 
दुःखया इलय्‌ लिचिलिपिं मनूत गुबलें न्‍ह्यज्‍याये फइ मखु। 
अन्‍याय यानाः स्‍यायेत्‍यंपिन्‍त बचय्‌ या! इमित त्‍वःतकेत लिज्‍याये मते। 
“थ्‍व जिगु ज्‍या मखु” धकाः लिज्‍याये मते। परमेश्वरं सकसिगुं नुगःया खँ स्‍यू, अले वय्‌कलं छिमित नं स्‍वयाच्‍वनादीगु दु। वय्‌कलं छिमिगु नुगलय्‌ छु दु धकाः स्‍यू। वय्‌कलं सुनां छुछु याःगु दु, व हे कथं लिच्‍वः बियादी। 
हे जिमि काय्‌! कस्‍ति न, छाय्‌धाःसा व साः, हाप्‍वलय्‌ च्‍वंगु कस्‍ति चाकुसे च्‍वं। 
अथे हे बुद्धि नं छंगु नुगःया निंतिं चाकुसे च्‍वनि। छं बुद्धियात काल धाःसा छंगु आशा सितिं वनी मखु। 
दुष्‍ट मनूतय्‌सं थें भिंपिं मनूतय्‌त लुतय्‌ यायेगु ग्‍वसाः ग्‍वयाः जुइ मते। अले इमिगु छेँनं इमित पितिने मते। 
भिंपिं मनूत न्‍हय्‌कः क्‍वदःसां हाकनं दनावइ। तर दुष्‍ट मनूत छकः विपत्ति वल कि हे क्‍वदःगु क्‍वदलं तुं जुइ। 
थः शत्रुतय्‌त विपत्ति वल धकाः लय्‌ताये मते, इपिं क्‍वःदल धकाः लय्‌ताये मते। 
मखुसा परमप्रभु छिपिं खनाः लय्‌तायादी मखु, अले इमित सजाँय बियादी मखु। 
दुष्‍ट मनूतय्‌सं यानाः तं पिकाये मते, दुष्‍टत खनाः नुगः मुइके मते। 
छाय्‌धाःसा दुष्‍टतय्‌गु भविष्‍य धयागु हे दइ मखु, इमिगु भविष्‍य खिउँसे च्‍वनी। 
हे जिमि काय्‌! परमप्रभुया भय का, अले जुजुयात हनाबना ति। अले विद्रोह यानाजुइपिंलिसे जुइ मते। 
इपिं घौपलखं हे नाश जुयावनी। परमप्रभु व जुजुं गज्‍याःगु सजाँय बियादी धकाः सुनां छु स्‍यू? 
बुद्धि दुपिनिगु निंतिं मेमेगु खँ नं दनि -- न्‍याय यायेबलय्‌ पक्षपात यायेगु बांमलाः। 
सुनानं दोषी मनूयात दोष मदुम्‍ह धकाः धाल धाःसा वयात सकसिनं सराः बी, घृणा याइ। 
दोषी मनूयात सजाँय ब्‍यूम्‍ह न्‍यायाधीशया भिं जुयावइ, अले वयागु नां नं जाइ। 
खःगु लिसः पासाया चिं खः। 
न्‍हापां थःगु बुँज्‍या निं सिधय्‌कि, अले थःगु नसात्‍वँसाया व्‍यवस्‍था या, अले जक छेँ दनेगु ज्‍या या। 
थः जःलाखःलाया विरोधय्‌ कारण मदय्‌क साक्षी बियाः जुइ मते। अले मखुगु खँ ल्‍हानाजुइ मते। 
अले थथे धाये मते -- “वं जितः याः थें जिं नं वयात याये, जिं वयात ब्‍वलासाये।” 
जि अल्‍छी व मूर्ख मनूयागु बुँ व दाख क्‍यब जुयाः वना। 
अन न्‍ह्याथासं कं बुयावयाच्‍वंगु व झालं बुँ त्‍वपुयाच्‍वन। ल्‍वहंया पःखाः नं थाय्‌थासय्‌ दुनावयाच्‍वन। 
व खनाः जिगु नुगलय्‌ खँ वल, अले छु सय्‌काः कया धाःसा, 
पलखया न्‍ह्यः, पलखया न्‍ह्यलंब्वानाः ल्‍हाः प्‍वःचिनाः पलख झासु लन कि हे 
छंके गरीबी दाखुँ थें व मगाःमचाः ल्‍वाभः ज्‍वनातःम्‍ह मनू थें वइ।