हितोपदेश.
23.
सुं तःधंम्‍ह मनू नापं नयेबलय्‌ छिमिसं थःगु न्‍ह्यःने सु दु धकाः लुमंकि। 
छ तसकं हे नगुलु जूसा थःत बांलाक कःघा। 
वं न्‍ह्यच्‍याकूगु भ्‍वजय्‌ लोभ याये मते, छाय्‌धाःसा वं झंगःलायेत स्‍वःगु नं जुइ फु। 
तःमि जुइत यक्‍व घ्‍वंघ्‍वंस्‍यानाजुइ मते। बुद्धिमान जुयाः थःत कःघा। 
मिखाफुति याये मलावं धनया पपू बुयावइ, अले इमा ब्‍वः थें ब्‍वयावनी। 
कन्‍जुस मनूयाथाय्‌ भ्‍वय्‌ वने मते, वयागु माकुगु व साःगु भ्‍वय्‌या लोभ याये मते। 
इमिसं धायेत ला “भपि, भपि” धाइ, दुनुगलं धाःसा धयाच्‍वनि मखु। इमिसं न्‍ह्याबलें धिबाया मू बिचाः यानाच्‍वनि। 
छं नःगु फुक्‍कं ल्‍ह्वयेमाली, अले छं इमित च्‍वछायाः खँ ल्‍हाःगु सितिं वनी। 
मूर्खतलिसे ज्ञानयागु खँ ल्‍हाये मते, इमिसं थ्‍वयात हेबाय्‌चबाय्‌ याइ। 
थः पुर्खां तयाथकूगु लागाया चिं चीके मते, हाःनाः मदुपिनिगु ज‍ग त्‍यलाः काये मते। 
छाय्‌धाःसा इमिगु सम्‍पत्ति लिफ्‍यानाकाइम्‍ह दकसिबय्‌ बल्‍लाःम्‍ह परमप्रभु दु। वय्‌कलं छिमिगु विरोधय्‌ मुद्दा ल्‍ह्वनादी। 
छु उजं ब्‍यूगु खः न्‍यँ, ज्ञानयागु खँय्‌ न्‍हाय्‌पं ब्‍यु। 
मस्‍तय्‌त न्‍वायेगु दिके मते, सजाँय बीवं इपिं सिनावनी मखु। 
थुकिं इमिगु जीवन बचय्‌ जुइ। 
हे जिमि काय्‌, छंगु नुगः बुद्धिं जाःसा जिगु नुगः लय्‌ताइ। 
छंगु म्‍हुतुं खःगु खँ नवात कि जि दुनुगलं लय्‌ताये। 
पापीतलिसे नुगः मुइके मते, तर सदां परमप्रभुया भय कयाच्‍वँ। 
थुकिं यानाः छन्‍त सिरपाः दइ, छ आशां द्याइ मखु। 
हे जिमि काय्‌ न्‍यँ, अले बुद्धिमान जु। थःगु नुगः खःगु लँपुइ लाकि! 
अय्‌लाः त्‍वनाजुइपिंलिसे जुइ मते, नगुलुतलिसे जुइ मते, 
छाय्‌धाःसा अय्‌लाःगुलु व नगुलुत फ्‍वगिं जुयावनी। न्‍ह्याबलें नयेगु व द्यनेगु जक यानाजुल धाःसा छं भ्‍वाथः लं फिनाजुये माली। 
थःत दय्‌कूम्‍ह थः बौया खँ न्‍यँ। अले बुरी जूम्‍ह थः मांयात हेला याये मते। 
सत्‍य, बुद्धि, दुग्‍यां व भिंगु खँ कायेगु स्‍व! थुमित मी मते। 
धर्मी मनूया बौ लय्‌तायेथाय्‌ दु, अज्‍याःम्‍ह बौ दुनुगलं लय्‌ताइ। 
थः मांबौयात लय्‌ताय्‌कि, थःत बुइकूम्‍ह मांयात लय्‌ताय्‌कि। 
हे जिमि काय्‌! थःगु नुगः जितः ब्‍यु। अले थःगु मिखा जिगु लँय्‌ ला। 
वेश्‍यात व ल्‍यवःसिं मिसात तजाःगु गाः व तुं खः। 
इमिसं दाखुँतय्‌सं थें पियाच्‍वनी, अले मनूतय्‌त स्‍यंकी। 
सु मनू अय्‌लाखय्‌ भुलय्‌ जुयाच्‍वनि, न्‍हून्‍हूगु अय्‌लाः त्‍वनाजुइ, व मनूयात न्‍ह्याबलें दुःख जुइ। न्‍ह्याबलें ख्‍वयाजुये माली, ल्‍वानाजुये माली, म्‍वाःसां म्‍वाःसां घाःपाः जुइकाः जुये माली, मिखा ह्याउँकाः जुये माली। 
ह्याउँगु दाखमद्य हे जूसां उकी नुगः क्‍वसाय्‌के मते। ख्‍वलाय्‌ लुइबलय्‌ थ्‍व ज्‍वाल्‍ल च्‍वनी, अले साइ ख्‍वाःवः सां ल्‍वःवंके मते। 
कन्‍हय्‌ खुन्‍हु सुथय्‌ छन्‍त विष दुम्‍ह सर्पं न्‍याः थें जुइ। 
मिखाया न्‍ह्यःने अजू अजूचायापुगु लु लुयावइ, अले त्‍याजिक नवाये व बिचाः याये तकं फइ मखु। 
छ जहाजया थामय्‌ हुस्‍लुंपुयाः समुद्रय्‌ वनाच्‍वंम्‍ह नांजवाः थें जुइ। 
अले छं धाइ -- “जितः इमिसं दाल, तर जिं मचाः। इमिसं जितः गुबलय्‌ दाल धकाः नं जिं मचाः। जि गुबलय्‌ न्‍ह्यलं चाइ, अले हाकनं त्‍वने फइ?”